Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce jest bezpłatne i można je przeprowadzić online przez portal Biznes.gov.pl. Wniosek CEIDG-1 przekazuje dane do ZUS, urzędu skarbowego i GUS. Przy rejestracji nowej firmy trzeba też utworzyć adres do e-Doręczeń.
Czy musisz rejestrować działalność w CEIDG?
Jeżeli prowadzisz zorganizowaną, zarobkową i wykonywaną w sposób ciągły działalność we własnym imieniu, co do zasady potrzebujesz wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, czyli CEIDG. Dotyczy to najczęściej jednoosobowej działalności gospodarczej, nazywanej JDG.
Przy niewielkiej skali możesz skorzystać z działalności nierejestrowej. Jest ona dostępna dla osoby fizycznej, która między innymi nie prowadzi działalności w formie spółki cywilnej, nie wykonuje działalności regulowanej i nie prowadziła firmy w ciągu ostatnich 60 miesięcy. Przychód należny nie może przekroczyć w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku. Limit jest zmienny, dlatego przed rozpoczęciem takiej działalności sprawdź aktualną kwotę na Biznes.gov.pl.
Po przekroczeniu limitu działalność nierejestrowa staje się działalnością gospodarczą. W takiej sytuacji masz 7 dni na złożenie wniosku o wpis do CEIDG. Nawet bez rejestracji trzeba prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, rozliczać dochód w zeznaniu PIT i respektować prawa konsumentów.
Działalność nierejestrowa może być rozsądnym rozwiązaniem, gdy:
- chcesz sprawdzić popyt na usługę lub produkt przed rozpoczęciem pełnej działalności,
- sprzedaż ma charakter nieregularny albo sezonowy,
- przychody pozostają poniżej ustawowego limitu,
- nie potrzebujesz zezwoleń właściwych dla działalności regulowanej.
Co przygotować przed rejestracją firmy?
Przed wejściem na Biznes.gov.pl przygotuj dane i decyzje, które będą potrzebne w kreatorze wniosku:
- Profil Zaufany, e-dowód albo podpis kwalifikowany do uwierzytelnienia i podpisania wniosku,
- nazwę firmy zawierającą twoje imię i nazwisko,
- adres zamieszkania, adres do doręczeń oraz – jeśli dotyczy – adres stałego miejsca wykonywania działalności,
- główny i dodatkowe kody PKD opisujące planowaną działalność,
- datę rozpoczęcia działalności i przewidywaną liczbę pracowników,
- wybraną formę opodatkowania oraz informacje o ubezpieczeniu w ZUS, KRUS lub za granicą,
- dane potrzebne do utworzenia adresu do e-Doręczeń i adres e-mail do aktywacji skrzynki,
- numer rachunku bankowego, jeśli chcesz zgłosić go już przy rejestracji.
Jeśli nie masz jeszcze NIP-u lub REGON-u, nie składasz odrębnych wniosków. Wpis do CEIDG może być jednocześnie wnioskiem o nadanie tych numerów.
Jak założyć własną działalność krok po kroku?
- Wejdź na Biznes.gov.pl i zaloguj się do Konta Przedsiębiorcy. Do logowania i podpisania dokumentu możesz użyć Profilu Zaufanego, e-dowodu, aplikacji mObywatel albo podpisu kwalifikowanego.
- Wybierz usługę rejestracji działalności i uruchom elektroniczny kreator wniosku o wpis do CEIDG. System prowadzi przez kolejne pola i dobiera formularze na podstawie udzielonych odpowiedzi.
- Wpisz dane osobowe i firmowe – między innymi imię, nazwisko, PESEL lub identyfikator europejski, obywatelstwa, dane dokumentu tożsamości, nazwę działalności i datę rozpoczęcia.
- Podaj adresy. Zgłoś adres do doręczeń oraz stałe miejsce wykonywania działalności, jeżeli je posiadasz. Przy działalności mobilnej możesz zaznaczyć brak stałego miejsca wykonywania działalności. Do każdego zgłaszanego lokalu musisz mieć tytuł prawny, na przykład własność, najem, dzierżawę albo użyczenie.
- Wybierz kody PKD. Jeden kod główny powinien opisywać działalność, która ma mieć największe znaczenie dla firmy. Możesz dodać kody dodatkowe dotyczące pozostałych usług lub produktów.
- Wskaż formę opodatkowania. Do wyboru są skala podatkowa, podatek liniowy i ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Jeżeli nie wybierzesz innej formy, zastosowanie ma skala podatkowa.
- Uzupełnij informacje dotyczące ZUS. Na podstawie odpowiedzi system przygotuje właściwe zgłoszenia. Wniosek CEIDG przekazuje dane do ZUS, urzędu skarbowego i GUS, ale w niektórych sytuacjach konieczne może być późniejsze złożenie dodatkowego formularza ubezpieczeniowego.
- Utwórz adres do e-Doręczeń i wskaż adres e-mail, na który otrzymasz informację o utworzeniu skrzynki oraz instrukcję jej aktywacji.
- Sprawdź formularz i podpisz go elektronicznie. Po wysłaniu wniosku możesz sprawdzić status sprawy i później pobrać dane wpisu w CEIDG.
Uwaga na e-Doręczenia: sam wybór adresu we wniosku nie kończy procedury. Po otrzymaniu wiadomości aktywuj skrzynkę i regularnie ją sprawdzaj. Elektroniczna korespondencja urzędowa może wywoływać takie same skutki jak list polecony za potwierdzeniem odbioru.
Jak wybrać opodatkowanie i składki ZUS?
Forma opodatkowania wpływa na sposób rozliczania podatku, księgowość i często także na wysokość składki zdrowotnej. Bez znajomości przewidywanych przychodów, kosztów oraz rodzaju usług nie da się rzetelnie wskazać jednej najlepszej opcji.
| Forma | Opis | Zalety i ograniczenia |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Podatek jest liczony od dochodu, czyli przychodu pomniejszonego o koszty. Obowiązują stawki 12% i 32%. | Pozwala korzystać z kwoty wolnej i części ulg. Wyższa stawka dotyczy nadwyżki ponad pierwszy próg. |
| Podatek liniowy | Podatek od dochodu według stawki 19%. | Może pasować przy wysokich dochodach, ale ogranicza dostęp do części preferencji i wspólnego rozliczenia z małżonkiem. |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | Podatek jest liczony od przychodu, bez pomniejszania go o koszty. Stawka zależy od rodzaju działalności. | Bywa korzystny przy niskich kosztach, ale nie każda działalność może korzystać z ryczałtu. |
Przy skali podatkowej i podatku liniowym prowadzi się co do zasady podatkową księgę przychodów i rozchodów, a przy ryczałcie – ewidencję przychodów. Wybór warto skonsultować z księgowym lub doradcą podatkowym, szczególnie gdy działalność będzie miała wysokie koszty, różne rodzaje usług albo sprzedaż zagraniczną.
Nowy przedsiębiorca może spełniać warunki do ulg w składkach społecznych:
| Ulga | Okres | Warunki |
|---|---|---|
| Ulga na start | Pierwsze 6 miesięcy prowadzenia działalności | Zwolnienie ze składek społecznych, ale składka zdrowotna nadal pozostaje do zapłaty. Trzeba spełnić warunki dotyczące wcześniejszej działalności i współpracy z byłym pracodawcą. |
| Preferencyjne składki | Kolejne 24 miesiące | Składki społeczne są liczone od obniżonej podstawy, jeżeli przedsiębiorca spełnia ustawowe warunki. |
| Mały ZUS Plus | Do 36 miesięcy w ciągu ostatnich 60 miesięcy | Rozwiązanie dla przedsiębiorców spełniających między innymi limit przychodu z poprzedniego roku oraz pozostałe warunki programu. |
Co jeszcze trzeba załatwić?
VAT. Sprawdź, czy możesz korzystać ze zwolnienia podmiotowego, czy rodzaj sprzedawanych towarów lub usług wymaga rejestracji jako podatnik VAT. Zgłoszenie składa się na formularzu VAT-R, także podczas załatwiania formalności związanych z firmą. Limity i wyjątki zmieniają się, dlatego sprawdź aktualne zasady na stronie administracji skarbowej.
Rachunek bankowy. Oddzielne konto firmowe ułatwia księgowość. Jest szczególnie potrzebne przy transakcjach między przedsiębiorcami przekraczających 15 000 zł, rozliczeniach objętych mechanizmem podzielonej płatności oraz korzystaniu z wykazu podatników VAT.
Zezwolenia i licencje. Wpis do CEIDG nie zawsze wystarcza. Sprzedaż alkoholu, usługi transportowe, działalność medyczna, obrót odpadami czy usługi detektywistyczne mogą wymagać koncesji, zezwolenia, licencji albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Wymagania sprawdź przed rozpoczęciem sprzedaży lub świadczenia usług.
Co zrobić zaraz po rejestracji?
Najpierw sprawdź wpis firmy w CEIDG, NIP, REGON i datę rozpoczęcia działalności. Następnie aktywuj skrzynkę e-Doręczeń, skonfiguruj księgowość i upewnij się, że zgłoszenie do ZUS zostało przygotowane prawidłowo. Jeżeli system nie wygenerował właściwego zgłoszenia ubezpieczeniowego albo zmieniła się twoja sytuacja, skontaktuj się z ZUS.
Rejestracja firmy jest bezpłatna, ale późniejsze podatki, składki, VAT i obowiązki księgowe zależą od konkretnego modelu działalności. W sprawach wyboru formy opodatkowania i rozliczeń skorzystaj z pomocy księgowego lub doradcy podatkowego.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej, podatkowej ani księgowej. Przed podjęciem decyzji dotyczących opodatkowania, VAT lub składek skonsultuj swoją sytuację ze specjalistą.
