Założenie jednoosobowej działalności gospodarczej w Polsce jest bezpłatne i możesz przeprowadzić je online przez Biznes.gov.pl. Najwięcej uwagi wymagają nie same formalności, lecz wybór kodów PKD, formy opodatkowania, daty rozpoczęcia oraz adresu do e-Doręczeń.
Czy musisz zakładać firmę?
Nie zawsze. Przy drobnym zarobkowaniu możesz prowadzić działalność nierejestrową, jeśli spełniasz ustawowe warunki. Najważniejsze z nich to:
- przychody należne nie przekraczają w żadnym kwartale 225% minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym roku,
- w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziłeś działalności gospodarczej,
- działasz jako osoba fizyczna, a nie w ramach spółki cywilnej,
- nie wykonujesz działalności regulowanej wymagającej koncesji, zezwolenia albo wpisu do właściwego rejestru.
Przy działalności nierejestrowej nadal trzeba prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży, rozliczyć dochód w zeznaniu PIT i respektować prawa konsumentów. To rozwiązanie może pomóc przetestować pomysł bez składek ZUS, ale po przekroczeniu limitu trzeba zarejestrować działalność w CEIDG w ustawowym terminie.
Jak założyć własną firmę jednoosobową krok po kroku?
JDG rejestruje się przez wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, czyli CEIDG. Najwygodniej zrobić to elektronicznie na Biznes.gov.pl. Przygotuj wcześniej następujące dane:
- dane osobowe, numer PESEL lub identyfikator europejski oraz dane dokumentu tożsamości,
- nazwę firmy, nazwę skróconą i wybrane kody PKD,
- datę rozpoczęcia działalności, adres zamieszkania i adresy związane z firmą,
- informacje o ubezpieczeniu w ZUS, KRUS albo za granicą,
- dane właściwego urzędu skarbowego, przewidywaną liczbę pracowników i rachunek bankowy, jeśli już go masz.
- Wybierz nazwę firmy. Nazwa JDG musi zawierać twoje imię i nazwisko w mianowniku. Możesz dodać opis działalności, nazwę fantazyjną albo pseudonim, ale nie może to zastępować wymaganych danych.
- Ustal kody PKD. Wskaż jeden kod główny, najlepiej opisujący działalność, która ma przynosić największe przychody, oraz kody dodatkowe dla pozostałych usług lub towarów. Dobieraj je do rzeczywiście planowanej aktywności. Wpis można później zmienić.
- Przygotuj adresy. W formularzu podajesz adres do doręczeń oraz, jeśli go masz, stałe miejsce wykonywania działalności. Może nim być mieszkanie, biuro, lokal wynajmowany albo kilka miejsc. Jeśli pracujesz wyłącznie mobilnie, zaznacz brak stałego miejsca wykonywania działalności. Do każdego zgłaszanego lokalu musisz mieć tytuł prawny, na przykład własność, najem, dzierżawę lub użyczenie.
- Wybierz formę opodatkowania. We wniosku możesz wskazać skalę podatkową, podatek liniowy albo ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Ta decyzja wpływa na podatek, księgowość i wysokość składki zdrowotnej, dlatego nie wybieraj jej przypadkowo.
- Wypełnij wniosek CEIDG online. Kreator na Biznes.gov.pl prowadzi przez formularz i może jednocześnie przygotować zgłoszenia do ZUS, urzędu skarbowego i GUS. Jeśli nie masz jeszcze NIP-u lub REGON-u, dane są nadawane w ramach procedury.
- Podpisz i wyślij dokument. Do elektronicznego złożenia wniosku potrzebujesz Profilu Zaufanego, e-dowodu albo podpisu kwalifikowanego. Po wysłaniu możesz rozpocząć działalność zgodnie z podaną datą, a wpis powinien pojawić się w rejestrze najpóźniej w kolejnym dniu roboczym.
Uwaga: przy rejestracji nowej firmy trzeba również utworzyć adres do e-Doręczeń. To elektroniczna skrzynka do prawnie skutecznej korespondencji z podmiotami publicznymi. Podaj poprawny adres e-mail administratora i aktywuj skrzynkę po otrzymaniu informacji. Regularnie ją sprawdzaj, ponieważ mogą trafiać tam wezwania, decyzje i inne pisma urzędowe.
JDG oznacza też odpowiedzialność za zobowiązania całym majątkiem osobistym. Prosta rejestracja nie tworzy odrębnej osoby prawnej, dlatego przed startem oceń ryzyko związane z planowaną działalnością.
Jaką formę opodatkowania wybrać?
Nie ma jednej formy korzystnej dla każdego przedsiębiorcy. Porównaj przede wszystkim przewidywane przychody, koszty, rodzaj usług i możliwość korzystania z ulg. Ogólne różnice przedstawia tabela:
| Forma opodatkowania | Przedmiot opodatkowania | Dla kogo? |
|---|---|---|
| Skala podatkowa | Dochód, czyli przychód pomniejszony o koszty, według stawek 12% i 32% | Dla osób, które ponoszą koszty i chcą korzystać z kwoty wolnej oraz wybranych ulg |
| Podatek liniowy | Dochód według stawki 19% | Dla przedsiębiorców z wysokim dochodem, po analizie ograniczeń dotyczących ulg i wspólnego rozliczenia |
| Ryczałt | Przychód, bez odliczania kosztów jego uzyskania | Dla firm o niskich kosztach, jeśli rodzaj działalności i właściwa stawka pozwalają na ten wybór |
Jeśli nie wybierzesz innej opcji, obowiązuje skala podatkowa. Ryczałt nie jest dostępny dla każdej działalności, a ocena opłacalności zależy od indywidualnych danych. Przy wątpliwościach skonsultuj formę rozliczeń z księgowym lub doradcą podatkowym.
Co dzieje się po rejestracji?
Wniosek CEIDG przekazuje dane do ZUS, urzędu skarbowego i GUS. Na tej podstawie firma otrzymuje albo wykorzystuje istniejący NIP i otrzymuje REGON. Zgłoszenie do ubezpieczeń może zostać przygotowane w ramach procedury CEIDG, ale sprawdź, czy wybrano właściwy formularz i zakres ubezpieczeń.
Nowy przedsiębiorca może spełniać warunki do Ulgi na start, która przez sześć miesięcy zwalnia ze składek społecznych. Składka zdrowotna nadal pozostaje obowiązkowa. Później, przy spełnieniu warunków, można korzystać z preferencyjnych składek społecznych przez kolejne 24 miesiące. Po zakończeniu ulg mogą obowiązywać pełne składki. Ich wysokość i zasady zmieniają się, dlatego sprawdź aktualne informacje w ZUS.
Sprawdź też, czy musisz zarejestrować się do VAT. Przy zwolnieniu podmiotowym limit sprzedaży wynosi obecnie 240 000 zł rocznie, ale niektóre rodzaje towarów i usług wyłączają możliwość korzystania ze zwolnienia. Rejestracja jako podatnik VAT wymaga formularza VAT-R.
Osobne konto firmowe nie jest bezwzględnym wymogiem każdej JDG. W praktyce ułatwia rozdzielenie pieniędzy prywatnych i firmowych. Jest potrzebne przy niektórych transakcjach między przedsiębiorcami, w szczególności gdy jednorazowa wartość transakcji przekracza 15 000 zł. Rachunek firmowy ma też znaczenie dla podatników VAT, ponieważ rachunki używane w określonych rozliczeniach powinny być widoczne na białej liście podatników VAT.
Co musisz mieć pod ręką przed kliknięciem „Wyślij”?
- aktywny Profil Zaufany, e-dowód albo podpis kwalifikowany,
- wybraną nazwę firmy i datę rozpoczęcia działalności,
- główny oraz dodatkowe kody PKD,
- adres do doręczeń, adres e-Doręczeń i dane administratora skrzynki,
- tytuł prawny do każdego lokalu zgłaszanego w CEIDG,
- przemyślaną formę opodatkowania oraz informacje potrzebne do zgłoszenia w ZUS i VAT.
Po wysłaniu wniosku zachowaj potwierdzenie i sprawdź wpis w CEIDG. Przed pierwszą sprzedażą ustal sposób prowadzenia księgowości, zasady wystawiania dokumentów oraz ewentualne zezwolenia branżowe. Jeśli decyzje podatkowe lub składki są niejasne, skorzystaj z pomocy księgowego albo doradcy podatkowego.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady podatkowej ani prawnej. Przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne informacje na Biznes.gov.pl, w ZUS i urzędzie skarbowym lub skonsultuj się ze specjalistą.
