Rozdzielność majątkowa to coraz częściej stosowane rozwiązanie przez małżonków w Polsce. Pozwala ona zabezpieczyć majątek przed długami współmałżonka i zachować niezależność finansową. Aby jednak rozdzielność mogła zostać skutecznie ustanowiona, trzeba wiedzieć, gdzie i jak złożyć stosowny wniosek.
Jakie są sposoby ustanowienia rozdzielności majątkowej?
Rozdzielność majątkową można ustanowić na dwa podstawowe sposoby — umownie, czyli u notariusza, oraz sądownie. Wybór formy zależy od sytuacji między małżonkami. Jeśli obie strony są zgodne co do wprowadzenia rozdzielności, lepiej i szybciej będzie skorzystać z opcji notarialnej. Natomiast w przypadku sporów lub braku zgody jednej ze stron, konieczne staje się złożenie pozwu do sądu.
Umowna rozdzielność majątkowa, popularnie nazywana intercyzą, wymaga wizyty u notariusza i podpisania aktu notarialnego. To rozwiązanie jest znacznie prostsze i mniej kosztowne niż droga sądowa. Sądowa rozdzielność natomiast wymaga wskazania tzw. ważnych powodów i złożenia pozwu do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego.
Intercyza
Jeśli małżonkowie są zgodni, mogą udać się do wybranego notariusza i podpisać intercyzę. Dokument ten musi mieć formę aktu notarialnego, a jego sporządzenie kosztuje od około 550 do 600 zł w 2026 roku. Do tego doliczana jest opłata za odpisy oraz podatek VAT.
Do podpisania intercyzy potrzebne będą:
- dowody osobiste obojga małżonków,
- odpis aktu małżeństwa,
- zgodna wola obu stron.
Warto jednak pamiętać, że intercyza działa dopiero od momentu jej podpisania – nie można za jej pomocą wprowadzić rozdzielności z datą wsteczną.
Rozdzielność majątkowa przez sąd
Jeśli jeden z małżonków nie wyraża zgody na podpisanie intercyzy, drugi może złożyć pozew o ustanowienie rozdzielności majątkowej do sądu. Taki pozew musi zawierać uzasadnienie, które przekona sąd, że zaszły „ważne powody” uzasadniające rozdzielność. Mogą to być np. trwonienie majątku przez drugą stronę, brak współpracy w zarządzaniu finansami lub separacja faktyczna.
Pozew należy złożyć do sądu rejonowego, wydział cywilny, właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego. Opłata sądowa od pozwu wynosi w 2026 roku 200 zł. Do pozwu należy dołączyć dowody – np. rachunki, zeznania świadków czy dokumenty potwierdzające oddzielne gospodarowanie finansami.
Gdzie złożyć wniosek o rozdzielność majątkową?
Miejsce złożenia wniosku zależy od wybranego trybu ustanowienia rozdzielności. W przypadku umowy zawieranej u notariusza, nie ma konieczności składania żadnych wniosków do sądu. Natomiast jeśli rozdzielność ma być ustanowiona sądownie, potrzebne będzie przygotowanie i wniesienie pozwu o rozdzielność majątkową.
Rozdzielność u notariusza – gdzie się udać?
W przypadku intercyzy wystarczy udać się do dowolnej kancelarii notarialnej w Polsce. Nie obowiązuje tutaj rejonizacja, więc można wybrać notariusza w dowolnym mieście. Warto jednak wcześniej skontaktować się z kancelarią i ustalić szczegóły oraz wymagane dokumenty.
Umowę majątkową małżeńską można zawrzeć zarówno przed ślubem, jak i w trakcie jego trwania. W każdym przypadku musi to być forma aktu notarialnego.
Rozdzielność przez sąd – jaki sąd jest właściwy?
Wniosek o rozdzielność majątkową w formie pozwu należy złożyć do:
- sądu rejonowego,
- wydziału cywilnego,
- właściwego miejscowo dla miejsca zamieszkania pozwanego małżonka.
Nie jest możliwe złożenie takiego wniosku w dowolnym sądzie – właściwość miejscowa jest tu obowiązkowa i ustalana na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego.
Co powinien zawierać pozew o rozdzielność majątkową?
Przygotowanie pozwu jest kluczowe dla powodzenia sprawy. Dokument ten musi być dobrze umotywowany, zawierać konkretne zarzuty wobec drugiego małżonka i wskazywać, jakie okoliczności uzasadniają ustanowienie rozdzielności.
W pozwie powinny znaleźć się:
- dane obu małżonków,
- wniosek o ustanowienie rozdzielności majątkowej,
- uzasadnienie – np. trwonienie majątku, brak współpracy, separacja faktyczna,
- dowody potwierdzające przedstawione okoliczności,
- odpis aktu małżeństwa,
- opłata sądowa – 200 zł.
W przypadku trudności z przygotowaniem pozwu warto skorzystać z pomocy adwokata, który zadba o jego poprawność formalną i skuteczne przedstawienie argumentów.
Jak przebiega postępowanie sądowe?
Po złożeniu pozwu sąd wyznacza termin rozprawy, na której przesłuchuje strony oraz świadków (jeśli zostali wskazani). Ciężar dowodu spoczywa na osobie wnoszącej pozew – to ona musi udowodnić, że istnieją ważne powody do ustanowienia rozdzielności.
W trakcie postępowania sąd może również uwzględnić propozycję rozdzielności majątkowej z datą wsteczną, jeśli zostanie wykazane, że między małżonkami doszło do trwałej separacji wcześniej niż w dniu wniesienia pozwu.
Rozdzielność z datą wsteczną
W szczególnych przypadkach sąd może orzec rozdzielność majątkową z mocą wsteczną – np. od dnia, gdy małżonkowie przestali wspólnie mieszkać lub prowadzić wspólne gospodarstwo domowe. Taka decyzja jest jednak wyjątkiem i wymaga bardzo dobrze udokumentowanego uzasadnienia.
Jakie dokumenty są potrzebne?
Zarówno do podpisania intercyzy, jak i do złożenia pozwu o rozdzielność majątkową konieczne są określone dokumenty. Ich kompletność i prawidłowość mają duże znaczenie dla powodzenia sprawy:
- dowody osobiste obojga małżonków,
- odpis aktu małżeństwa,
- dowody na istnienie ważnych powodów (rachunki, wiadomości, zeznania świadków),
- pełnomocnictwo (jeśli działa w imieniu strony pełnomocnik),
- dokumenty potwierdzające stan majątkowy (np. zaświadczenia o dochodach, umowy kredytowe, akty własności).
Jakie są skutki ustanowienia rozdzielności majątkowej?
Od momentu ustanowienia rozdzielności majątkowej – niezależnie od tego, czy została wprowadzona notarialnie czy sądownie – przestaje istnieć wspólność majątkowa. Oznacza to, że każdy z małżonków zarządza swoim majątkiem samodzielnie i nie odpowiada za zobowiązania finansowe drugiej strony.
W praktyce oznacza to również:
- brak możliwości egzekucji komorniczej z majątku drugiego małżonka,
- samodzielne nabywanie majątku (np. nieruchomości, samochodów),
- indywidualne rozliczenia podatkowe,
- odrębne zdolności kredytowe.
Rozdzielność majątkowa nie zwalnia z obowiązku łożenia na potrzeby rodziny – nadal istnieje obowiązek wzajemnego wspierania się przez małżonków.
Jakie są koszty ustanowienia rozdzielności majątkowej?
Wybór formy ustanowienia rozdzielności wpływa bezpośrednio na wysokość kosztów. W 2026 roku obowiązują następujące stawki:
- umowna rozdzielność majątkowa (intercyza) – od 550 zł do 600 zł,
- opłata sądowa od pozwu – 200 zł,
- koszty zastępstwa procesowego adwokata – od 2000 zł wzwyż (w zależności od skomplikowania sprawy),
- dodatkowe koszty – np. opinie biegłych, koszty stawiennictwa świadków.
Jeśli sprawa jest prosta i strony są zgodne, intercyza u notariusza będzie najbardziej opłacalnym rozwiązaniem. W przypadku konfliktu i konieczności rozstrzygnięcia przez sąd, koszty mogą znacząco wzrosnąć.
Czy można znieść rozdzielność majątkową?
Tak, rozdzielność majątkową można znieść w każdej chwili – o ile obie strony wyrażą na to zgodę. Wówczas należy udać się do notariusza i podpisać umowę o przywróceniu wspólności majątkowej. Umowa ta również musi mieć formę aktu notarialnego.
Z chwilą zniesienia rozdzielności ponownie powstaje wspólność majątkowa, a nabywane od tej pory składniki majątku stają się wspólne.
Co warto zapamietać?:
- Rozdzielność majątkowa w Polsce może być ustanowiona umownie (intercyza) u notariusza lub sądownie poprzez złożenie pozwu.
- Koszt intercyzy wynosi od 550 do 600 zł, a opłata sądowa za pozew to 200 zł (2026 rok).
- Do intercyzy potrzebne są dowody osobiste, odpis aktu małżeństwa oraz zgoda obu małżonków; pozew sądowy wymaga uzasadnienia i dowodów na istnienie ważnych powodów.
- Ustanowienie rozdzielności majątkowej kończy wspólność majątkową, co oznacza samodzielne zarządzanie majątkiem przez każdego z małżonków oraz brak odpowiedzialności za długi drugiej strony.
- Rozdzielność majątkową można znieść w każdej chwili za zgodą obu stron, podpisując umowę u notariusza.
