Polskie banknoty od zawsze łączą w sobie wartość ekonomiczną z bogactwem historycznym. Jednym z najbardziej rozpoznawalnych banknotów w obiegu jest ten o nominale 100 zł. Kto jednak znajduje się na jego awersie i dlaczego właśnie ta postać została wybrana?
Kto znajduje się na banknocie 100 zł?
Na współczesnym banknocie 100 złotowym, który obecnie znajduje się w obiegu, widnieje król Władysław II Jagiełło. Jego portret umieszczony jest pośrodku awersu, w ozdobnym medalionie, a tło banknotu wypełniają motywy gotyckie. Postać Jagiełły została wybrana nieprzypadkowo – to jeden z najważniejszych władców w historii Polski, który zapisał się złotymi zgłoskami dzięki zwycięstwu nad Zakonem Krzyżackim w bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku.
Władysław II Jagiełło był nie tylko królem Polski, ale także wielkim księciem litewskim i twórcą unii polsko-litewskiej. Jego panowanie zapoczątkowało dynastię Jagiellonów, która odegrała kluczową rolę w historii Europy Środkowo-Wschodniej. Wybór jego postaci do przedstawienia na banknocie symbolizuje siłę, jedność i tradycję państwowości polskiej.
Portret Władysława II Jagiełły pojawił się na banknocie 100 zł w ramach serii władców Polski wprowadzonej po denominacji w 1995 roku.
Jak wygląda banknot 100 zł?
Banknot 100 zł, zarówno w wersji zmodernizowanej, jak i tej sprzed modernizacji, ma wymiary 138 mm x 69 mm. Na stronie przedniej znajduje się portret Władysława II Jagiełły, a w tle stylizowane elementy ornamentyki gotyckiej. Po lewej stronie widnieje orzeł – godło Rzeczypospolitej Polskiej, a poniżej rozeta oraz podpisy Prezesa NBP i Głównego Skarbnika.
Strona odwrotna banknotu przedstawia tarczę herbową z orłem z nagrobka króla, a poniżej płaszcz krzyżacki, hełm i dwa miecze – elementy jednoznacznie kojarzące się z bitwą pod Grunwaldem. Uzupełnieniem kompozycji graficznej jest zamek w Malborku widoczny z lewej strony.
Zabezpieczenia banknotu
Banknot 100 zł jest wyposażony w szereg zabezpieczeń, które mają chronić go przed fałszerstwem. Nowoczesne technologie zastosowane w jego produkcji pozwalają na szybkie zweryfikowanie autentyczności.
Do najważniejszych zabezpieczeń należą:
- znak wodny z wizerunkiem króla i cyfrą „100”,
- nitka zabezpieczająca z napisem „100 ZŁ”,
- farba zmienna optycznie – kolory zmieniają się w zależności od kąta patrzenia,
- recto-verso – uzupełniające się elementy graficzne tworzące pełen obraz korony w owalu,
- mikrodruki i napisy widoczne w powiększeniu,
- elementy UV – widoczne tylko w promieniach ultrafioletowych.
Zmodernizowany banknot od 2016 roku zawiera również elementy dotykowe, które pomagają osobom niewidomym i niedowidzącym odróżnić nominał.
Jakie postacie historyczne były wcześniej na banknocie 100 zł?
W przeszłości banknot 100 złotowy przedstawiał inne postacie, które również miały istotne znaczenie dla historii Polski. W latach PRL-u na banknocie znajdował się Ludwik Waryński, działacz socjalistyczny, a jego wizerunek pojawił się w serii „Wielcy Polacy” zapoczątkowanej w 1974 roku. Projekt tej serii stworzył Andrzej Heidrich, uznany polski grafik, twórca większości banknotów emitowanych przez NBP.
Jeszcze wcześniej, w okresie międzywojennym, na banknocie 100 zł z 1932 roku znalazł się książę Józef Poniatowski, wódz naczelny Wojsk Polskich Księstwa Warszawskiego. Autorem projektu tego banknotu był wybitny artysta Józef Mehoffer, a za ryt płyty awersu odpowiadał Włodzimierz Vacek.
Elementy symboliczne na banknotach historycznych
Nie tylko postacie miały znaczenie – również tło i elementy graficzne niosły za sobą symbolikę. Na przykład banknot z 1932 roku oprócz portretu Poniatowskiego zawierał na rewersie dąb – symbol długowieczności oraz postacie rzymskiej bogini Fortuny i greckiego Hermesa, które symbolizowały los, podróże i handel.
To pokazuje, jak banknoty stanowiły nie tylko środek płatniczy, ale też nośnik wartości i idei ważnych dla tożsamości narodowej. Dla kolekcjonerów takie szczegóły są niezwykle cenne, ponieważ każdy banknot ma swoją unikalną historię.
Kiedy banknot 100 zł trafił do obiegu?
Obecna wersja banknotu 100 zł z wizerunkiem Władysława II Jagiełły została wprowadzona do obiegu po denominacji w 1995 roku. Choć projekt pochodzi z 1994 roku, to jego funkcjonowanie rozpoczęło się wraz z reformą monetarną, która miała na celu stabilizację gospodarki i uproszczenie systemu walutowego.
W 2016 roku Narodowy Bank Polski zdecydował się na modernizację banknotów, w tym również stuzłotowego. Celem było poprawienie zabezpieczeń oraz dostosowanie waluty do współczesnych standardów bezpieczeństwa. Zmiany te nie wpłynęły na wygląd graficzny, ale istotnie zwiększyły odporność banknotu na fałszerstwa.
Jak odróżnić autentyczny banknot 100 zł od fałszywego?
Zweryfikowanie autentyczności banknotu 100 zł jest możliwe dzięki licznym zabezpieczeniom, które można sprawdzić bez użycia specjalistycznego sprzętu. Wystarczy światło, dotyk i zmiana kąta patrzenia.
Najważniejsze elementy do sprawdzenia to:
- znak wodny z portretem władcy i cyfrą „100”,
- nitka zabezpieczająca widoczna w świetle,
- efekt kątowy – korona lub liczba „100” zależna od kąta patrzenia,
- mikrodruki – drobne napisy, wyraźne pod lupą,
- elementy UV – np. kwadrat z napisem „100 ZŁ” widoczny w promieniach ultrafioletowych.
Warto również pamiętać o fakturze banknotu – oryginalny druk stalorytniczy powoduje, że wybrane elementy są wyczuwalne w dotyku, m.in. portret władcy i oznaczenie nominału.
Dlaczego wybór Władysława II Jagiełły ma znaczenie?
Postać Władysława II Jagiełły została wybrana nieprzypadkowo – to symbol zwycięstwa, mądrości władcy i jedności narodowej. Jego obecność na banknocie to hołd dla jednego z najważniejszych momentów w historii Polski – zwycięskiej bitwy pod Grunwaldem, która na długo ukształtowała stosunki polityczne w tej części Europy.
Wybór ten jest również zgodny z koncepcją serii banknotów wprowadzonych po denominacji – każdy z nich przedstawia ważnego władcę Polski, co wprowadza spójny i edukacyjny charakter emisji waluty. W ten sposób banknoty stają się nie tylko środkiem płatniczym, ale też narzędziem popularyzowania historii narodowej.
Obecność króla Jagiełły na banknocie 100 zł to nie tylko uznanie jego zasług, ale też przypomnienie o wartościach, które ukształtowały Rzeczpospolitą.
Co warto zapamietać?:
- Na banknocie 100 zł widnieje portret Władysława II Jagiełły, symbolizujący siłę i jedność państwowości polskiej.
- Banknot ma wymiary 138 mm x 69 mm i zawiera motywy gotyckie oraz elementy związane z bitwą pod Grunwaldem.
- Wśród zabezpieczeń banknotu znajdują się znak wodny, nitka zabezpieczająca, farba zmienna optycznie oraz elementy UV.
- Obecna wersja banknotu została wprowadzona do obiegu po denominacji w 1995 roku, a modernizacja miała miejsce w 2016 roku.
- Władysław II Jagiełło na banknocie to hołd dla jego zwycięstwa w bitwie pod Grunwaldem, kluczowego momentu w historii Polski.
