Choć banknoty o nominale 100 złotych są jednym z najczęściej spotykanych środków płatniczych w Polsce, to właśnie one padają najczęściej ofiarą fałszerzy. W natłoku codziennych obowiązków i pośpiechu zdarza się, że nie zwracamy uwagi na detale gotówki, którą otrzymujemy. Tymczasem kilka sekund wystarczy, by uniknąć przykrych konsekwencji. Jak więc sprawdzić, czy trzymamy w ręku oryginalny banknot?
Jakie są cechy autentycznego banknotu 100 zł?
Najlepszym sposobem na rozpoznanie oryginalności banknotu jest poznanie jego zabezpieczeń. Nowoczesne banknoty 100-złotowe zawierają szereg elementów trudnych do podrobienia, które można sprawdzić gołym okiem, dotykiem lub przy użyciu prostych narzędzi.
Banknot o nominale 100 zł przedstawia wizerunek króla Władysława II Jagiełły i posiada liczne zabezpieczenia, które mają na celu zapobieganie fałszerstwom. Wymiary banknotu to 138 x 69 mm, a papier charakteryzuje się wyraźnym szeleszczeniem i odpornością na zginanie.
Znak wodny
Jednym z najważniejszych zabezpieczeń jest znak wodny. Znajduje się on w niezadrukowanej części banknotu, po lewej stronie. Oglądany pod światło ukazuje wizerunek władcy oraz cyfrowe oznaczenie nominału „100”. W oryginale obraz ma charakter wielotonowy – jaśniejsze i ciemniejsze partie tworzą efekt przestrzenności i głębi.
Fałszywki często posiadają nadrukowany znak wodny lub jego imitację w postaci suchego wytłoczenia, które widać nawet bez patrzenia pod światło. Jeśli więc znak wodny jest zbyt wyraźny lub widoczny bez światła przechodzącego, warto mieć wątpliwości co do jego autentyczności.
Nitka zabezpieczająca
Autentyczny banknot 100 zł zawiera nitkę zabezpieczającą wtopioną w papier. Oglądając banknot pod światło, zauważysz ciemną linię z oznaczeniem „100 ZŁ”, widoczną również w odbiciu lustrzanym. Nitka ta tworzy ciągły pas, a jej brak lub nadrukowana imitacja to sygnał alarmowy.
Warto zaznaczyć, że w niektórych falsyfikatach może pojawić się nitka pochodząca z prawdziwego banknotu. Dlatego nie wolno polegać wyłącznie na tym jednym zabezpieczeniu – istotne jest sprawdzenie kilku elementów.
Efekt kątowy
To zabezpieczenie można sprawdzić, przechylając banknot. Na przedniej stronie, po prawej stronie portretu władcy, znajduje się element graficzny, który zmienia wygląd w zależności od kąta patrzenia – pojawia się korona lub liczba „100”. Dodatkowo, z lewej strony wizerunku widoczne są słowne i cyfrowe oznaczenia nominału wraz ze skrótem „NBP”.
Brak zmienności obrazu lub stały nadruk bez reakcji na zmianę kąta to typowe oznaki falsyfikatu.
Jak sprawdzić autentyczność banknotu w praktyce?
NBP opracował prostą zasadę weryfikacji banknotów – Dotknij – Popatrz – Przechyl – Sprawdź. To cztery kroki, które pozwolą każdemu, nawet bez specjalistycznego sprzętu, zidentyfikować prawdziwy banknot.
Dotknij
Autentyczne banknoty są drukowane techniką stalorytniczą, co oznacza, że niektóre ich elementy są wyczuwalne w dotyku. Przeciągając paznokciem po portrecie króla, napisie „Narodowy Bank Polski” czy godle RP, powinieneś poczuć charakterystyczne wypukłości.
Falsyfikaty są najczęściej drukowane na gładkim papierze, przypominającym kartkę z drukarki. Taki banknot zazwyczaj jest zbyt miękki lub zbyt sztywny, a jego powierzchnia nie posiada wypukłości.
Wyczuwalne wypukłości, szeleszczący papier i głębia druku to podstawowe cechy oryginalnego banknotu 100 zł.
Popatrz
Trzymając banknot pod światło, oprócz znaku wodnego i nitki zabezpieczającej, należy zwrócić uwagę na druk uzupełniający recto-verso. Po obu stronach banknotu znajdują się fragmenty korony w owalu – pod światło elementy te powinny się uzupełniać i tworzyć pełną grafikę.
W falsyfikatach często spotyka się nadrukowane elementy, które nie tworzą spójnego obrazu. Niedokładne spasowanie lub brak przejrzystości grafiki to sygnał ostrzegawczy.
Przechyl
Efekt kątowy to kolejne zabezpieczenie, które można sprawdzić bez użycia specjalistycznych urządzeń. W banknocie 100 zł znajduje się on zarówno z prawej, jak i lewej strony portretu władcy. Rozeta zmienia kolor ze złotego na zielony, co świadczy o zastosowaniu farby zmiennej optycznie.
Brak zmiany koloru, jednolity nadruk lub matowy wygląd bez reakcji na światło to typowe symptomy fałszywego banknotu.
Sprawdź
Niektóre zabezpieczenia są widoczne dopiero po użyciu lampy UV lub lupy. W świetle ultrafioletowym prawdziwy banknot pokazuje świecące numery, kolorowe włókna oraz oznaczenia typu „100 ZŁ”. Elementy te są rozmieszczone symetrycznie i czytelnie.
Dodatkowo, przy dokładnym przyjrzeniu się banknotowi przez lupę, można zauważyć mikrodruki z napisem „NBP” lub nominałem. Są one bardzo drobne, ale wyraźne. W podróbkach są rozmazane lub całkowicie ich brak.
Na co zwracać uwagę przy podejrzanym banknocie?
Fałszywe banknoty bywają łudząco podobne do oryginałów, jednak kilka cech powinno wzbudzić naszą czujność. Nawet jeśli banknot wygląda zużyty, jego zabezpieczenia nadal powinny być widoczne, choć mniej wyraźnie.
Warto sprawdzić, czy banknot posiada wszystkie elementy zabezpieczające, a w przypadku wątpliwości – porównać go z innym o tym samym nominale, co do którego mamy pewność. Oto, co powinno wzbudzić nasze podejrzenia:
- brak wyczuwalnych wypukłości na powierzchni banknotu,
- nadrukowany, a nie wtopiony znak wodny,
- brak efektu kątowego lub brak zmiany koloru przy przechylaniu,
- widoczne rozmycia, niedokładności w grafice i kolorze,
- brak świecących elementów w świetle UV.
W przypadku fałszywki często spotykamy się też z nietypową fakturą papieru – jest on zbyt miękki, matowy i przypomina papier ksero.
Co zrobić, gdy podejrzewamy, że mamy fałszywe 100 zł?
Jeśli masz wątpliwości co do autentyczności banknotu, nie próbuj go wydać ani rozmieniać – to może prowadzić do poważnych konsekwencji prawnych. Zamiast tego:
- udaj się do najbliższego banku – pracownicy mają odpowiedni sprzęt do weryfikacji,
- w przypadku potwierdzonego fałszerstwa – bank zatrzyma banknot i sporządzi protokół,
- możesz również zgłosić się na policję – funkcjonariusze zabezpieczą banknot i przekażą go do ekspertyzy w NBP,
- jeśli nieświadomie próbowałeś zapłacić fałszywym banknotem, a kasjer zauważył problem – zostaniesz przesłuchany jako świadek.
Pamiętaj, że świadome wprowadzenie do obiegu fałszywego banknotu to przestępstwo. Zgodnie z art. 310 Kodeksu Karnego grozi za to nawet do 10 lat pozbawienia wolności.
Nie próbuj „pozbywać się” fałszywego banknotu – zgłoszenie go do banku lub policji to jedyna bezpieczna droga postępowania.
Czy banknoty 100 zł z bankomatów też mogą być fałszywe?
W teorii jest to bardzo mało prawdopodobne. Bankomaty są wyposażone w zaawansowane systemy skanujące, które rozpoznają fałszywe banknoty. Jednak jeśli bankomat funkcjonuje również jako wpłatomat, może przyjąć banknot od osoby trzeciej i – w wyjątkowych przypadkach – wydać go kolejnej osobie.
W takiej sytuacji należy niezwłocznie zgłosić reklamację w banku obsługującym bankomat oraz oddać podejrzany banknot do ekspertyzy. W przypadku potwierdzenia fałszerstwa, bank może zwrócić równowartość pieniędzy.
Czy wszystkie fałszywe banknoty wyglądają jak nowe?
Nie. Fałszerze często celowo postarzają swoje podróbki, by wyglądały na używane i nie wzbudzały podejrzeń. Banknoty mogą być zagięte, zabrudzone lub nawet celowo przetarte. Dlatego zawsze warto sprawdzić zabezpieczenia, nawet jeśli banknot wygląda na „stary”.
Nie dajmy się zwieść wyglądowi – tylko dokładne sprawdzenie zabezpieczeń daje pewność, że nie mamy do czynienia z podróbką.
Jakie aplikacje mogą pomóc w sprawdzeniu autentyczności?
W 2026 roku warto wspomnieć o aplikacji NBP Safe, którą udostępnił Narodowy Bank Polski. Pozwala ona na poznanie szczegółowych zabezpieczeń banknotów, a także porównanie autentycznego wzoru z posiadanym banknotem.
Aplikacja nie zastępuje profesjonalnych urządzeń, ale stanowi wartościowe narzędzie edukacyjne i pomocnicze. Dodatkowo, warto mieć pod ręką lupę lub latarkę UV, które znacząco ułatwiają wykrycie podróbki.
Co warto zapamietać?:
- Banknot 100 zł ma wymiary 138 x 69 mm i jest często fałszowany, dlatego warto znać jego zabezpieczenia.
- Kluczowe elementy autentyczności to: znak wodny, nitka zabezpieczająca oraz efekt kątowy, które można sprawdzić gołym okiem.
- Weryfikacja banknotu powinna przebiegać według zasady: Dotknij – Popatrz – Przechyl – Sprawdź.
- W przypadku podejrzenia fałszywego banknotu, należy zgłosić to do banku lub policji, aby uniknąć konsekwencji prawnych.
- Aplikacja NBP Safe może pomóc w edukacji na temat zabezpieczeń banknotów, ale nie zastępuje profesjonalnych narzędzi weryfikacyjnych.
