Umowa zlecenie nie ma ustawowego okresu wypowiedzenia. Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego każda ze stron może wypowiedzieć ją w dowolnym momencie, także ze skutkiem natychmiastowym. Okres wypowiedzenia obowiązuje tylko wtedy, gdy został zapisany w umowie albo ustalony później przez strony. Nagłe zakończenie odpłatnego zlecenia bez ważnego powodu może jednak wiązać się z obowiązkiem naprawienia szkody.
Czy umowa zlecenie ma okres wypowiedzenia?
Nie ma jednego, ustawowego terminu wypowiedzenia umowy zlecenia. Do takiej umowy nie stosuje się automatycznie okresów wypowiedzenia przewidzianych w Kodeksie pracy, ponieważ zlecenie jest umową cywilnoprawną regulowaną przede wszystkim przez Kodeks cywilny.
Jeżeli umowa nie wskazuje terminu wypowiedzenia, zleceniodawca i zleceniobiorca mogą ją wypowiedzieć w każdym czasie. Oznacza to, że nie trzeba czekać dwóch tygodni tylko dlatego, że taki termin jest często spotykany przy umowach o pracę. Zleceniodawca nie może też jednostronnie narzucić takiego okresu, jeśli nie wynika on z umowy, aneksu albo późniejszego porozumienia.
Co wynika z art. 746 Kodeksu cywilnego?
Art. 746 Kodeksu cywilnego przyznaje obu stronom prawo do wypowiedzenia zlecenia w każdym czasie. Dotyczy to zarówno umowy zawartej na czas określony, jak i na czas nieokreślony. Przepis pozwala zakończyć współpracę natychmiast, ale jego zastosowanie może powodować różne skutki finansowe zależnie od tego, kto wypowiada umowę, czy zlecenie jest odpłatne i czy istnieje ważny powód.
Strony mogą skorzystać ze swobody umów i ustalić w kontrakcie własny okres wypowiedzenia, na przykład 7 dni, 14 dni albo miesiąc. Kodeks cywilny nie określa jego minimalnej ani maksymalnej długości. Taki zapis powinien jednak jasno wskazywać, od kiedy liczy się termin, w jakiej formie składa się oświadczenie oraz jak strony rozliczają wykonane czynności.
Umowa nie może całkowicie wyłączyć prawa do wypowiedzenia z ważnego powodu. Jest to uprawnienie, którego strony nie mogą z góry się zrzec. Jeżeli więc pojawią się szczególne okoliczności uzasadniające natychmiastowe zakończenie współpracy, sam zapis o okresie wypowiedzenia nie zawsze będzie przeszkodą.
Jakie są skutki wypowiedzenia umowy zlecenia?
Samo prawo do wypowiedzenia umowy nie oznacza, że każda forma odejścia pozostaje bez konsekwencji. Przy odpłatnym zleceniu strona, która wypowiada umowę bez ważnego powodu, może odpowiadać za konkretną szkodę poniesioną przez drugą stronę. Roszczenie wymaga wykazania szkody, jej wysokości oraz związku między wypowiedzeniem a powstałą stratą. Sam fakt, że ktoś zakończył współpracę, nie wystarcza jeszcze do żądania odszkodowania.
| Sytuacja | Wypowiedzenie z ważnym powodem | Wypowiedzenie bez ważnego powodu |
|---|---|---|
| Zleceniodawca wypowiada umowę | Powinien zwrócić uzasadnione wydatki i zapłacić za czynności wykonane do dnia zakończenia zlecenia. Co do zasady nie odpowiada za szkodę wynikającą z samego wypowiedzenia. | Ma te same obowiązki rozliczeniowe, a dodatkowo może być zobowiązany do naprawienia szkody zleceniobiorcy. |
| Zleceniobiorca wypowiada umowę odpłatną | Może zakończyć współpracę bez odpowiedzialności odszkodowawczej za nagłe wypowiedzenie, jeśli powód rzeczywiście uzasadnia takie działanie. | Może odpowiadać za konkretną szkodę poniesioną przez zleceniodawcę wskutek nagłego zakończenia współpracy. |
Zleceniobiorca zachowuje prawo do wynagrodzenia za prawidłowo wykonane czynności. Powinien też przekazać dokumenty, materiały lub rzeczy otrzymane w związku ze zleceniem oraz rozliczyć się z wykonanych prac. Przy odpłatnym zleceniu zleceniodawca powinien zwrócić uzasadnione wydatki poniesione w celu należytego wykonania umowy.
Co może być ważnym powodem?
Kodeks cywilny nie zawiera zamkniętej listy ważnych powodów. Ocena zależy od rodzaju zlecenia, treści umowy i okoliczności konkretnej sprawy. Znaczenie może mieć między innymi:
- brak zapłaty wynagrodzenia lub uporczywe opóźnienia w płatnościach,
- rażące naruszanie ustaleń przez drugą stronę,
- choroba albo inna istotna przeszkoda uniemożliwiająca wykonanie zlecenia,
- utratę zaufania spowodowaną nielojalnym działaniem lub naruszeniem zasad współpracy,
- warunki wykonywania zlecenia zagrażające bezpieczeństwu albo sprzeczne z umową.
Sama chęć podjęcia lepiej płatnej pracy nie zawsze będzie ważnym powodem. Jeśli planujesz odejść z dnia na dzień bez wyraźnej przyczyny, sprawdź, czy nagłe zakończenie zlecenia może spowodować realną stratę. W miarę możliwości przekaż rozpoczęte zadania i zachowaj dowody okoliczności, które doprowadziły do wypowiedzenia.
Jak bezpiecznie wypowiedzieć umowę zlecenia?
Przed złożeniem oświadczenia sprawdź najważniejsze elementy dokumentacji:
- Przeczytaj umowę i sprawdź, czy zawiera okres wypowiedzenia, wymóg określonej formy lub postanowienia o rozliczeniu.
- Zbierz dowody wykonanych czynności, przepracowanych godzin, poniesionych wydatków i przekazanych materiałów.
- Jeśli powołujesz się na ważny powód, opisz go konkretnie i zachowaj dokumenty potwierdzające tę okoliczność.
- Sporządź wypowiedzenie w formie pisemnej albo dokumentowej, nawet jeśli umowa nie wymaga takiej formy.
- Doręcz oświadczenie tak, aby można było wykazać, kiedy druga strona mogła zapoznać się z jego treścią.
Wypowiedzenie jest jednostronnym oświadczeniem woli. Co do zasady nie wymaga podpisu drugiej strony, ale warto zachować potwierdzenie odbioru. Możesz przekazać dokument osobiście za pokwitowaniem, wysłać listem poleconym albo skorzystać z wiadomości elektronicznej, jeżeli sposób komunikacji odpowiada postanowieniom umowy. Gdy kontrakt wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności, należy bezwzględnie zastosować wskazaną formę.
W treści wypowiedzenia wskaż dane stron, datę zawarcia umowy, podstawę zakończenia współpracy, termin rozwiązania oraz – jeśli ma to znaczenie – ważny powód. Przy wypowiedzeniu ze skutkiem natychmiastowym napisz wyraźnie, że umowa kończy się z dniem doręczenia oświadczenia albo w innym wskazanym dniu.
Najważniejsze: możesz wypowiedzieć umowę zlecenie od razu, jeśli nie przewiduje ona okresu wypowiedzenia. Przy odpłatnym zleceniu nagłe zakończenie współpracy bez ważnego powodu może jednak prowadzić do roszczeń odszkodowawczych.
Jeżeli druga strona żąda wysokiego odszkodowania albo spór dotyczy znacznej części wynagrodzenia, potrzebna może być indywidualna analiza umowy, sposobu jej wykonywania i dowodów szkody. Nazwa dokumentu nie przesądza też o charakterze współpracy. Jeśli w praktyce wykonywano pracę pod kierownictwem, w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, może powstać odrębny problem oceny, czy nie występował stosunek pracy.
W praktyce odpowiedź na pytanie „czy mogę odejść teraz?” brzmi: tak, jeśli umowa nie przewiduje okresu wypowiedzenia. Przed złożeniem oświadczenia trzeba jednak sprawdzić kontrakt, rozliczyć wykonaną pracę, zadbać o dowód doręczenia i ocenić, czy istnieje ważny powód ograniczający ryzyko finansowe.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej.
